Liệu những gương mặt: 3 vị lớn.

 Trích nguồn:/"BBC News Tiếng Việt"

Liệu những gương mặt như Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính hay Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang có được chọn làm “trường hợp đặc biệt” để tiếp tục ở lại Bộ Chính trị khóa 14 hay không? Câu trả lời sẽ được định đoạt tại Hội nghị Trung ương 15 — nơi Trung ương hoàn tất bước chuẩn bị cuối cùng cho Đại hội 14 và khóa chặt những chiếc ghế lãnh đạo tối cao.

Theo quy định 365-QĐ/TW về tiêu chuẩn chức danh, người giữ cương vị Tổng Bí thư ngoài bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới, quyết đoán, còn phải là trung tâm đoàn kết và sở hữu tư duy lý luận sắc bén. Các lãnh đạo chủ chốt cũng được kỳ vọng từng kinh qua ít nhất một nhiệm kỳ trong Bộ Chính trị.

Từ sau năm 1986, khi Lê Duẩn qua đời, đa số các Tổng Bí thư đều đi lên từ hàng “tứ trụ” — như Đỗ Mười từ ghế Thủ tướng, Nông Đức Mạnh và Nguyễn Phú Trọng từ ghế Chủ tịch Quốc hội. Trường hợp Trường Chinh trở lại giữ chức Tổng Bí thư chỉ vài tháng cũng xuất phát từ vị trí Chủ tịch nước. Gần đây nhất, Tô Lâm trước khi được bầu làm Tổng Bí thư vào tháng 8/2024 đã là Chủ tịch nước, dù phần lớn nhiệm kỳ 13 ông giữ ghế Bộ trưởng Công an. Hai người hiếm hoi đi thẳng từ chức Thường trực Ban Bí thư lên vị trí cao nhất là Lê Khả Phiêu và Nguyễn Văn Linh.

Nếu truyền thống này tiếp diễn, bộ năm hiện tại gồm: Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú được xem là nhóm ứng viên cho vị trí Tổng Bí thư khóa tới. Nhưng trong số đó, ba người sẽ quá tuổi: Tô Lâm, Lương Cường và Phạm Minh Chính — những vị trí nắm quyền lực cao nhất. Quy định hiện hành yêu cầu ủy viên Bộ Chính trị tái cử không quá 65 tuổi tại thời điểm Đại hội 14 khai mạc vào tháng 1/2026. Khi đó, Tô Lâm và Lương Cường đều 68, còn Phạm Minh Chính 67. Chỉ Trần Thanh Mẫn và Trần Cẩm Tú là đủ tuổi theo luật định. Bởi vậy, những ai muốn tái cử đều cần được Trung ương thông qua dưới dạng “trường hợp đặc biệt”.

Ngoài ba nhân vật trên, Đại tướng Phan Văn Giang — người cũng vừa chạm ngưỡng tuổi 65 — nếu muốn tiếp tục nhiệm kỳ mới ở Bộ Chính trị cũng phải nằm trong diện xét đặc biệt. Câu hỏi đặt ra: kỳ này sẽ có bao nhiêu “đặc biệt”?

Từ nhiệm kỳ 11 tới 13, mỗi lần sắp xếp nhân sự cấp cao, “trường hợp đặc biệt” luôn là vấn đề trọng tâm. Ba nhiệm kỳ liên tiếp, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đều thuộc diện đặc biệt — lần đầu ở tuổi 66, lần thứ hai ở tuổi 72, và lần thứ ba được xem là “đặc biệt của đặc biệt” vì vừa quá tuổi vừa quá số nhiệm kỳ. Nếu hai đại hội 11 và 12 chỉ có một trường hợp đặc biệt (ông Trọng), thì đại hội 13 có hai: Nguyễn Phú Trọng và Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc.

Vì vậy, tại Hội nghị Trung ương 15 sắp tới, 163 ủy viên Trung ương sẽ chốt số lượng trường hợp đặc biệt tái cử. Thông tin này sẽ được giữ tuyệt mật và chỉ được công bố khi Đại hội 14 diễn ra vào năm 2026.

Nếu Đảng chọn chỉ một “đặc biệt”, khả năng cao đó sẽ dành cho chức Tổng Bí thư. Lúc đó, các vị trí như Chủ tịch nước và Thủ tướng phải tìm người thay thế, vì cả Lương Cường lẫn Phạm Minh Chính đều quá tuổi. Trong bối cảnh kinh tế được ưu tiên và Bộ Chính trị bị đánh giá là thiếu các nhà kỹ trị, việc thay Thủ tướng có thể là một bài toán khó.

Ngược lại, nếu tiếp tục thông lệ nhiệm kỳ 13 với hai trường hợp đặc biệt (Tổng Bí thư và Thủ tướng đương nhiệm), thì Phạm Minh Chính vẫn có khả năng ở lại — giống trường hợp Nguyễn Xuân Phúc.

Còn nếu có tới ba “đặc biệt”? Giới phân tích cho rằng danh sách có thể là Tô Lâm, Phạm Minh Chính và Phan Văn Giang.

Một kịch bản khác cũng được nhắc đến: nếu chỉ chọn hai người, đó có thể là Tô Lâm và Phan Văn Giang — như một sự cân bằng giữa phe công an và quân đội. Bởi hiện nay, Việt Nam đang ở tình thế đặc biệt: Tổng Bí thư xuất thân công an và Chủ tịch nước là đại tướng quân đội.

Về yếu tố vùng miền và tiền lệ, chức Tổng Bí thư gần như luôn do người gốc miền Bắc hoặc miền Trung đảm nhiệm. Hai Tổng Bí thư gần đây xuất phát từ ghế Chủ tịch Quốc hội là Nông Đức Mạnh và Nguyễn Phú Trọng — cho thấy vị trí này có thể là bệ phóng. Chủ tịch Quốc hội hiện tại, Trần Thanh Mẫn, quê miền Tây, đủ tuổi tái cử nhưng truyền thống vùng miền khiến khả năng ông nắm ghế Tổng Bí thư được đánh giá là không cao.

Trong khi đó, Trần Cẩm Tú — Thường trực Ban Bí thư, quê Hà Tĩnh — đủ tuổi và từng là vị trí có nhiều nhân vật thăng tiến lên các chức vụ tối cao. Việc ông có bước tiến xa hơn hay không sẽ phụ thuộc vào cân đối phe phái. Một số nhóm quyền lực được nhắc đến: nhóm quân đội, nhóm công an, nhóm Hưng Yên, nhóm Nghệ Tĩnh, nhóm miền Nam…

Trên đây là bức tranh tổng quan về nhân sự bộ ngũ khóa 14 và những toan tính quanh Hội nghị Trung ương 15 — hội nghị được xem là “then chốt của then chốt”.