Clip vào và nghe Radio:👇
Buổi thảo luận: Người dẫn chương trình 1 (Nam): Chào mừng đến với cuộc tranh luận. Hãy thử tưởng tượng thế này: Buổi sáng thức dậy, chị nhìn ra ngoài cửa và thấy nhà mình bị cảnh sát vây kín.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): À, và có cả một chiếc xe chở phạm nhân đỗ ngay trước ngõ nữa, án ngữ toàn bộ lối đi luôn.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Chính xác. Lỗi của chị là gì? Không phải vì chị vừa cướp ngân hàng hay phạm một tội hình sự nghiêm trọng nào đó đâu, mà là vì chị đang có ý định bước ra khỏi nhà để đi dự một phiên tòa, và quan trọng hơn là vì đức tin của chị.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Thực sự là một bối cảnh vô cùng ngột ngạt.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Đúng vậy. Thì hôm nay trong chương trình này, chúng ta sẽ mổ xẻ một hồ sơ sự kiện thực tế diễn ra tại Buôn Chơ Knia 3, thuộc xã Ea Bar, huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Chuỗi sự kiện này kéo dài trong 3 ngày, từ ngày 26 đến 28 tháng 3 năm 2024. Nó xoay quanh gia đình ông Y Huêñ Byă và các tín đồ thuộc Hội thánh Tin lành Đấng Christ Tây Nguyên.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Đúng rồi. Và câu hỏi trọng tâm mà chúng ta đặt lên bàn hôm nay là: Dựa trên những dữ kiện được ghi nhận, thì chiến dịch phong tỏa này bản chất là một cuộc đàn áp tôn giáo có hệ thống, hay nó chỉ đơn thuần là một nghiệp vụ an ninh được triển khai nhằm kiểm soát một sự kiện tư pháp cụ thể?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Một câu hỏi rất khó.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Khó, nhưng cần phải làm rõ. Khi tôi đọc kỹ từng trang của hồ sơ này, lập trường của tôi rất rõ ràng: Đây không phải là việc giữ gìn trật tự. Đây là kiểu như minh chứng sắc bén cho một chiến dịch bóp nghẹt tự do tôn giáo và khủng bố tinh thần. Họ nhắm thẳng vào việc xóa bỏ tính chính danh trong niềm tin của người dân.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Tôi hiểu tại sao anh lại có cảm giác đó khi đọc hồ sơ. Ý tôi là tôi không hề phủ nhận mức độ nghiêm trọng của sự việc. Tuy nhiên, nếu chúng ta lùi lại một chút để nhìn vào cơ chế vận hành của chiến dịch, tôi lại thấy một câu chuyện khác.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Khác như thế nào?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Bức tranh ở đây bộc lộ một hoạt động kiểm soát an ninh mang tính mục tiêu rất cao. Mọi thứ được thiết kế đặc biệt xoay quanh một mốc thời gian duy nhất, đó là phiên tòa xét xử ông Y Kréc Byă vào ngày 28 tháng 3. Cơ quan chức năng đang nhìn nhận nhóm này dưới lăng kính của một rủi ro an ninh chính trị, chứ không phải họ điều động từng ấy con người chỉ vì vài cuốn Kinh Thánh.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Phải thừa nhận là lúc đầu tôi cũng bị cuốn vào cái mốc thời gian phiên tòa mà chị vừa nhắc đến. Nhưng khi xâu chuỗi lại cách mà lực lượng thực thi pháp luật hành xử...
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Anh thấy có điểm bất thường sao?
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Rất bất thường. Tôi thấy có một lỗ hổng rất lớn trong cái lập luận gọi là "chỉ kiểm soát an ninh" đó. Chúng ta hãy đi thẳng vào sự kiện tối ngày 27 tháng 3 nhé.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Ờ, lúc 18 giờ đúng không?
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Đúng rồi. Một nhóm gần 10 người, dẫn đầu là Phó Công an huyện Y Khoang Knul, cùng Công an tỉnh ập thẳng đến nhà ông Y Huêñ Byă. Lời đe dọa của họ không chỉ dừng ở việc "đừng ra khỏi nhà" đâu. Họ nói thế này, tôi trích nguyên văn nhé: "Đạo Tin lành Đấng Christ Tây Nguyên không phải là đạo Chúa, mà là phản động, đội lốt tôn giáo nhằm lật đổ chính quyền nhà nước Việt Nam".
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Ừm, một phát ngôn rất nặng nề.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Rất nặng nề. Chị thấy không, cái cụm từ "không phải là đạo Chúa" chính là điểm cốt tử.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Khoan đã, tôi nghĩ anh đang...
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Tại sao một cơ quan an ninh lại tự cho mình quyền định đoạt xem thế nào mới là một tôn giáo hợp lệ? Việc tước đoạt danh xưng tôn giáo chính là bước đi mang tính nền tảng nhất cho mọi cuộc đàn áp. Khi anh tuyên bố đức tin của họ là giả mạo, anh tước đi chiếc ô bảo vệ của quyền con người, mở đường cho mọi hành vi trấn áp phía sau.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Anh xoáy quá sâu vào vế "không phải là đạo Chúa".
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Nhưng đó là mấu chốt mà!
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Không hẳn đâu. Tư duy của người chỉ huy an ninh lúc đó nằm trọn ở vế sau cơ. "Mà là phản động đội lốt tôn giáo nhằm lật đổ chính quyền". Nói thẳng ra thì dưới lăng kính của bộ máy nhà nước, họ không hề thực hiện một cuộc tranh luận thần học với ông Y Huêñ.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Ý chị là họ không quan tâm đến tôn giáo của nhóm này?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Đúng vậy. Họ không quan tâm đến việc nhóm này diễn dịch Kinh Thánh ra sao. Đối với họ, tổ chức này đã bị đóng khung vào một danh mục rủi ro, một thực thể mang tính lật đổ. Khi vị Phó Công an huyện phát ngôn, ông ta đang làm một phép định danh chính trị.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Một phép định danh chính trị để làm cớ đàn áp?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Để tôi giải thích thêm. Anh hãy để ý câu mệnh lệnh đi liền ngay sau đó của họ: "Không có một ai ra khỏi nhà để đi tham dự phiên tòa, nếu cố ý tìm cách tham dự thì tự chịu trách nhiệm". Mọi sự răn đe đều gắn chặt với hành vi di chuyển vật lý đến phiên tòa. Họ hoàn toàn không cấm nhóm này nhắm mắt cầu nguyện ngay tại phòng khách nhà họ.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Chị nói rằng họ không cấm cầu nguyện tại nhà, nhưng cái ranh giới đó thực sự quá mỏng manh. Khi cái nhãn "phản động" được dán lên một nhóm tôn giáo, nó trở thành công cụ vạn năng để nhà nước can thiệp tàn bạo vào đời sống tinh thần của họ.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Nhưng sự can thiệp đó diễn ra trong một khung thời gian cụ thể mà.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Chị cứ nhìn vào ngày 28 tháng 3 thì rõ. Nếu đây chỉ là chuyện ngăn vài người đi xem tòa xử án, làm sao chị giải thích được cái quy mô triển khai lực lượng phi lý đến như vậy?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Quy mô thực sự lớn, tôi đồng ý.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Rất lớn là đằng khác. Ở vòng ngoài, cảnh sát giao thông chốt chặn ngay cây xăng. Vòng trong, cảnh sát cơ động 113 được huy động tuần tra rầm rộ. Lực lượng này vốn dĩ sinh ra để trấn áp bạo loạn vũ trang cơ mà? Đặc biệt là việc họ lái hẳn một chiếc xe chở phạm nhân đến đỗ sát khu vực bước ra khỏi ngõ, thì mục tiêu thực sự là gì? Đó hoàn toàn không phải là nghiệp vụ chặn đường thông thường. Nó là một đòn đánh tâm lý, kiểu như muốn truyền tải thông điệp rằng: "Sự tồn tại của các người bản thân nó đã là một tội ác". Đó là khủng bố tinh thần có hệ thống.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Đó là một lập luận hấp dẫn, và tôi đồng ý việc dùng xe chở phạm nhân là một động thái phô diễn sức mạnh thô bạo. Nó tạo ra áp lực tâm lý khủng khiếp. Nhưng để kết luận đây là chiến dịch nhằm tiêu diệt đức tin thì lại hơi khiên cưỡng.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Khiên cưỡng chỗ nào chứ?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Nếu anh nhìn vào cơ chế vận hành trên thực địa qua cái nhật ký phong tỏa trong tài liệu, anh sẽ thấy sự sắc lạnh của một nghiệp vụ kiểm soát đám đông cực kỳ tinh vi.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Tinh vi sao? Tôi chỉ thấy sự áp đảo bằng vũ lực.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Anh hãy xem cách họ tính toán nhé. Lúc 5 giờ sáng ngày 28 tháng 3, họ cử 4 công an đến gác, nhưng 2 người tiến thẳng vào trong nhà lại là hai nữ công an H'Kau Knul và H'Nguyệt Pya. Anh có nghĩ tại sao lại là nữ không?
Người dẫn chương trình 1 (Nam): À... để dễ bề giám sát phụ nữ và trẻ em trong gia đình chăng?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Không đơn giản thế đâu. Trong nghiệp vụ an ninh, khi anh xâm nhập vào không gian sinh hoạt riêng tư vào lúc rạng sáng, việc đưa những người đàn ông mặc sắc phục vào sẽ ngay lập tức kích hoạt bản năng tự vệ, nó rất dễ bùng phát thành xô xát vật lý.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Ý chị là dùng nữ công an để hạ nhiệt tâm lý?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Nó triệt tiêu cái cớ để người dân phản ứng bạo lực. Chưa hết đâu, đến ca trực lúc 9 giờ sáng, hồ sơ ghi nhận họ dùng chiến thuật: Một người Kinh đi kèm một người địa phương. Cụ thể là cán bộ Y Thích Niê đi cùng một cán bộ người Kinh giấu tên.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Một sự sắp đặt có chủ ý.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Rất có chủ ý. Chị thấy sự tinh vi ở đây không? Người Kinh đại diện cho uy quyền của chính quyền trung ương, trong khi người địa phương có nhiệm vụ vô hiệu hóa rào cản ngôn ngữ và triệt tiêu cái tâm lý "người ngoài chèn ép người bản địa".
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Một gọng kìm tâm lý.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Đúng vậy, một gọng kìm hoàn hảo để giữ chân những người này tại chỗ. Nó giống như một ca phẫu thuật cắt bỏ một khối u an ninh vậy. Dù thô bạo, nhưng mục tiêu là cắt đứt sự di chuyển rất rõ ràng, chứ không phải là rải thảm bom để tiêu diệt hệ sinh thái niềm tin của họ.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Các chị phân tích chiến thuật "một người Kinh đi kèm một người Thượng" quá thực là làm tôi phải nổi da gà đấy. Bởi vì nó cho thấy sự bài bản đến mức tàn nhẫn của bộ máy quyền lực.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Nhưng nó vẫn là nghiệp vụ an ninh.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Chị gọi nó là nghiệp vụ an ninh, còn tôi gọi nó là sự vũ khí hóa chính cộng đồng của họ để chống lại họ. Khi chị điều động một hệ thống giám sát luân phiên túc trực 24/24 giờ, bao gồm cả cán bộ cấp tỉnh như Y Philip K'đoh và cấp huyện như Y Phannie để kìm kẹp một hộ gia đình không tấc sắt trong tay, chị đang vượt qua lằn ranh của sự kiểm soát rồi.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Vượt qua lằn ranh?
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Đúng thế. Hãy đối diện với một sự thật pháp lý ở đây: Toàn bộ sự cô lập hoàn hảo mà chị vừa khen ngợi thực chất là một chuỗi hành vi vi phạm pháp luật ngay từ gốc. Lực lượng chức năng đã giam lỏng công dân tại nhà, tước đoạt quyền tự do đi lại mà không hề có bất kỳ một văn bản hành chính hay quyết định tố tụng nào.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Ở điểm này thì tôi không bênh vực họ.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Chắc chắn là không thể bênh vực được. Họ ngăn cản người dân tham dự một phiên tòa công khai. Khi một công dân không thể bước ra khỏi cửa chỉ vì họ thuộc một nhóm tôn giáo nhất định, thì cơ chế đó chính là đàn áp thưa chị.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Tôi chấp nhận rằng việc thiết lập chế độ cấm túc không có văn bản pháp luật là một điểm trừ cực kỳ lớn. Rõ ràng là quyền tự do đi lại bị vi phạm. Nhưng điểm cốt lõi ở đây là mục đích của cái "vùng xám pháp lý" đó là gì?
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Mục đích là bóp chết tiếng nói của họ.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Anh cho là vậy, nhưng có một chi tiết vào buổi chiều ngày 28 tháng 3 lại bác bỏ hoàn toàn điều đó.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Chị đang nói đến sự việc lúc 16 giờ?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Đúng rồi. Tình hình leo thang khi Phó an ninh huyện Y Khổng Phác và cán bộ công an tỉnh tên Thắng xuất hiện, gây gổ và suýt va chạm vật lý với người nhà. Nhưng điều gì đã xảy ra ngay sau đó?
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Người nhà lấy điện thoại ra quay phim.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Chính xác! Khi nạn nhân rút điện thoại ra quay phim và ghi âm làm bằng chứng, toàn bộ lực lượng công an này lập tức lùi lại và rút lui. Anh thử nghĩ mà xem, nếu đây thực sự là một bộ máy bạo chúa đang thực thi một chiến dịch tàn sát tôn giáo bất chấp mọi luật lệ như anh nói, liệu một chiếc điện thoại có làm họ chùn bước không?
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Ý chị là họ biết sợ luật pháp sao?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Ý tôi là họ nhận thức được giới hạn của quyền lực. Lực lượng cấp huyện và cấp tỉnh đủ sức đè bẹp những người dân đó trong một tích tắc nếu họ thực sự được lệnh tiêu diệt tôn giáo. Nhưng họ đã không làm thế. Họ lùi lại vì họ biết chiến dịch này không có cơ sở pháp lý vững chắc. Hành động rút lui đó minh chứng cho việc họ đang dò dẫm trên lằn ranh giữa việc hoàn thành chỉ tiêu chặn người đi dự tòa và việc vi phạm nhân quyền, chứ không phải là một lực lượng đang thực thi cuộc thanh trừng vô pháp.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Chi tiết chiếc điện thoại đúng là một nút thắt thú vị. Nhưng chị diễn dịch nó theo hướng "họ có giới hạn", còn tôi lại thấy nó bộc lộ sự thâm hiểm của cái quyền lực không văn bản đó.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Thâm hiểm sao?
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Đúng vậy. Việc họ rút lui trước ống kính camera không chứng minh rằng bộ máy an ninh thượng tôn pháp luật đâu. Nó chỉ chứng minh rằng họ sợ ánh sáng của công luận chiếu rọi vào hành vi của họ thôi. Và chính cái "vùng xám" mà họ tạo ra mới là môi trường độc hại nhất cho tự do tôn giáo.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Độc hại? Nhưng mang tính thời điểm.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Không hề thời điểm. Chị biết tại sao không? Nếu họ có văn bản bắt giữ chính thức, người dân còn có cơ sở để khiếu nại. Nhưng bằng cách giam lỏng luân phiên canh gác, đe dọa bằng xe tù mà không để lại bất kỳ dấu vết giấy tờ nào, họ khiến người dân chìm trong sự bất lực. Khủng bố tinh thần là khi anh làm cho một cộng đồng cảm thấy rằng ngay cả việc bước ra khỏi cửa cũng có thể dẫn đến sự trừng phạt.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): À, quan điểm của anh về tác động tâm lý của vùng xám quyền lực thực sự rất sắc sảo. Tôi hoàn toàn đồng ý rằng đối với những tín đồ tại Buôn Chơ Knia 3, chấn thương tâm lý từ 48 giờ bị bao vây là hiện hữu và rất sâu sắc.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Vậy chị đồng ý rằng đây là sự đàn áp?
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Không hẳn. Trong phân tích pháp lý, chúng ta phải tách bạch giữa hậu quả tâm lý và động cơ hệ thống. Hồ sơ này kết thúc ngay khi phiên tòa của ông Y Kréc Byă khép lại. Chẳng có chiến dịch diệt trừ đức tin nào lại có lịch trình hoạt động khớp đúng từng giờ với lịch làm việc của tòa án cả.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Nhưng hậu quả để lại là một nỗi sợ hãi kéo dài đối với niềm tin của họ.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Đúng. Nhưng đối với nhà nước, nhóm này trong bối cảnh cụ thể đó là một biến số an ninh có rủi ro cao. Dù cách làm đó phơi bày những vi phạm quyền tự do đi lại, bản chất của nó vẫn là sự va chạm giữa nỗ lực kiểm soát của chính quyền và một sự kiện chính trị tư pháp, chứ không phải là một chiến dịch triệt tiêu tôn giáo.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Khi nhìn lại toàn cảnh, tôi cho rằng chúng ta không thể dễ dàng tách rời hậu quả tâm lý khỏi động cơ hệ thống như chị nói được. Việc sử dụng các biện pháp an ninh thô bạo kết hợp với ngôn từ nhục mạ và tước đoạt danh xưng tôn giáo không bao giờ chỉ dừng lại ở việc kiểm soát một sự kiện. Đối với tôi, đây vẫn là một hồ sơ rõ ràng về việc lợi dụng lý do an ninh để vi phạm nhân quyền và khủng bốc tinh thần một cộng đồng thiểu số.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Còn từ góc nhìn của tôi, hồ sơ này lại phản ánh sự giằng xé trong cơ chế thực thi pháp luật ở những khu vực nhạy cảm. Hành động lùi bước của lực lượng chức năng trước chiếc điện thoại di động chính là minh chứng cho việc họ đang hoạt động trong một giới hạn tự nhận thức được. Bức tranh này xám xịt, tôi đồng ý, nhưng nó là màu xám của sự xung đột về trật tự an ninh, không phải màu đen của sự tàn sát đức tin.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Rõ ràng hồ sơ tại Đắk Lắk không chỉ dừng lại ở những trang báo cáo. Nó mở ra một không gian lớn để chúng ta suy ngẫm về cách mà quyền lực nhà nước tương tác với quyền tự do cá nhân, đặc biệt là quyền tín ngưỡng. Hãy nghĩ về nó thế này: Khi lệnh ngầm được gỡ bỏ, những viên cảnh sát rút lui, chiếc xe chở phạm nhân lăn bánh rời đi, thì những dải duy băng cách ly vô hình là sự sợ hãi và hoài nghi đã được giăng lên trong tâm trí người dân nơi đây rồi.
Người dẫn chương trình 2 (Nữ): Một di chứng rất khó để xóa bỏ hoàn toàn.
Người dẫn chương trình 1 (Nam): Đúng vậy. Liệu có bao giờ những dải duy băng ấy thực sự được tháo xuống hay không? Đó là câu hỏi mà tôi tin rằng mỗi chúng ta, sau khi nghe xong những dữ kiện này, sẽ tự có câu trả lời cho riêng mình. Cảm ơn các bạn đã theo dõi cuộc tranh luận. Hẹn gặp lại trong những hồ sơ tiếp theo.
"Hình ảnh minh họa":
Bước 2: Đặt mã này ở bất cứ đâu mà bạn muốn plugin xuất hiện trên trang.